Vlaamse Vereniging voor Seksuologie vzw Forum

RE: Aankondigingen

lievebrughmans — Tue, 23 Mar 2010 22:27:45 GMT

Sinds begin dit jaar hebben we een intervisiegroep opgestart met Nederlandse en Belgische leden (3 seksuologen, 2 bekkenbodemtherapeuten, 1 gynaecoloog). We komen maandelijks samen, meestal op woensdagavond (met uitzondering soms donderdag). Tot hiertoe in Heerle (dorpje juist over de grens tussen Berchem Op Zoom en Roosendaal), maar de mogelijkheid tot roulatie. We zouden onze groep nog graag uitbreiden en roepen geïnteresseerden op om contact met ons op te nemen voor meer informatie. Gelieve te mailen met Lieve Brughmans: lieve.brughmans@gmail.com. Ik geef graag meer informatie.

Lieve Brughmans

erectieprobleem???

luc — Sun, 17 Feb 2008 14:15:59 GMT

Hallo,

ben man van 29. Heb soms 'erectieproblemen' maar denk dat het niet lichamelijk gebonden is. Krijg nog spontane erecties, ochtend erecties en is zeker nog gevoelig voor prikkels. Het probleem is dat als ik met een meisje naar bed ga op voorhand al denk dat ik geen erectie zal krijgen. Met de Self-fulfilling prophecy tot gevolg.
Nu is het sinds kort gedaan met mijn vriendin. Hadden ook al twee maand geen sex meer. Ik had geen zin meer. Was niet meer aangetrokken tot haar. Voelde me niet meer goed in de relatie. Nu dat ik terug singel ben, en in contact kom met endere vrouwen heb ik schrik dat het niet zal lukken als het zo ver komt.
Dit gevoel is iets dat ik sinds in de eerste keer sex had parten heeft gespeeld. Ik weet niet waar ik deze vervelende onzekere gedachte heb ontwikkeld maar het is in ieder geval iets waar ik aan wil werken.
Kunnen jullie me raad geven?

Love coaching : seks op de divan

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:59:19 GMT

Uit Psychologie Magazine

Uitgave: 10 - jaar : 2003 Pagina: 042

Seks op de divan
tekst: Lisette Thooft • beeld: tjalling houkema
Sommige mannen zijn op seksueel gebied zo onzeker, dat ze nog nooit met een vrouw naar bed zijn geweest. Met een speciaal begeleidingstraject biedt LoveLife-Coaching uitkomst. Bij de behandeling is inbegrepen dat de cliënt vijf keer geslachtsgemeenschap heeft met een 'inwijdster'.
'Per jaar kwam ik in mijn praktijk minstens zes of zeven mannen tegen voor wie ik niets kon doen', vertelt Marion van der Stad, die in 1992 Bureau Aquarion in Nieuwegein oprichtte. Aanvankelijk richtte zij zich als bemiddelingsbureau op een New Age-publiek. Na een jaar of zeven verving ze de relatiebemiddeling door coaching. 'Er bleek een gat te zijn tussen 'ik wil een partner' en 'ik ga succesvol ontmoeten', legt Van der Stad uit. 'In een traject van een halfjaar ondersteun ik mensen in het verbeteren van hun zelfvertrouwen, uitstraling, respect, hun kennis over liefde.' Het hele pakket noemt zij LoveLife-Coaching. Voor een bepaalde groep mannen bleek dat coachen zeer moeilijk te zijn, omdat zij nog nooit seks hadden gehad met een vrouw, of nog nooit intimiteit hadden beleefd. 'Hun onervarenheid om met een vrouw om te gaan, maakte dat ze niet verder kwamen. Leuke, aardige mannen zijn het, die goede partners zouden kunnen zijn voor een vrouw, maar zo onzeker zijn geworden dat ze helemaal niets meer doen om een vrouw te benaderen. Meestal zijn ze ouder dan 35, vaak hebben ze succes in hun werk, soms zijn het zelfs getapte jongens. Ze hebben gewoon ergens de boot gemist wat seks betreft. Het kan zijn dat ze ernstig gepest werden op school en daardoor geen meisjes durfden benaderen. Of ze hebben ouders gehad die vooral van hun zoon wilden dat hij eerst braaf zijn studie afmaakte. Zulke mannen lopen rond met een ongelooflijk goed masker, ze dragen dit met zich mee als een groot geheim. Soms hebben ze prostituées bezocht en daar niets aan gehad, omdat het alleen maar ging om een wip, terwijl ze iets meer nodig hebben, zoals betrokkenheid, advies. Voor deze mannen heb ik uiteindelijk zelf een begeleidingstraject samengesteld.'

Na een gesprek met Van der Stad krijgen de cliënten eerst les van een intimiteitstherapeute met wie ze kunnen oefenen in aanraken en strelen. Daarna volgt de coïtale inwijding, zoals Van der Stad het noemt: een vrouw die ze hiervoor speciaal heeft aangetrokken, heeft geslachtsgemeenschap met de mannen, die haar maximaal vijf keer mogen ontmoeten. Er komt ook nog een mannelijke therapeut aan te pas die in een of meer sessies de cliënten moed inpraat om op zoek te gaan naar een partner. De kosten voor het hele traject zijn inkomensafhankelijk, maar gemiddeld komt het honorarium neer op € 3.500,-.

Wordt er succes geboekt? Van der Stad kan geen namen en adressen van ex-cliënten geven, zegt ze: er zijn er nu drie die het hele traject hebben doorlopen, maar die willen anoniem blijven. Hebben deze mannen inmiddels een partner gevonden? 'Nog niet, daarvoor is het te vroeg, we zijn dit traject pas een jaar geleden begonnen. Je moet niet verwachten dat zo iemand binnen een halfjaar getrouwd is. Maar de mannen bloeien op.'

Een rituele inwijding

Echte seks in een therapeutisch traject – dat is nogal wat. Het druist in elk geval in tegen alle officiële regels. Was Marion van der Stad een reguliere psycholoog met een therapiepraktijk, dan zou ze ongetwijfeld stevig op de vingers zijn getikt door de beroepsorganisaties. Zo is in de beroepscode van de Nederlandse Vereniging voor Seksuologie (nvvs) een verbod op seksueel gedrag vastgelegd: 'Seksuele, seksueel gerichte en als seksueel op te vatten handelingen en het aangaan van intieme relaties door de seksuoloog in hulpverleningscontacten en bij voorlichting, onderricht, onderwijs en onderzoek zijn onder geen beding geoorloofd.' Als een cliënt bang is voor seks, dan zal een gewone therapeut met hem onderzoeken waar die angst vandaan komt en de oorzaak aanpakken op cognitief niveau of met gedragstherapie. Seksuele handelingen verrichten is in de psychotherapeutische praktijk ten strengste verboden. Want daar vormt de ongelijkheid in de relatie tussen therapeut en cliënt een probleem. Gezonde seksuele relaties zijn immers alleen mogelijk in een kader van gelijkwaardigheid, zo luidt het officiële standpunt. Met je therapeut naar bed, kun je dus beter niet doen, net zoals je beter niet met je moeder naar bed kunt gaan om te leren vrijen.

Maar de Love Coaching van Van der Stad is ook niet regulier. Zij werkt vanuit haar eigen praktijk- en levenservaring, zegt ze, en maakt gebruik van inzichten die ze her en der in trainingen en workshops heeft opgedaan.

Toch klinken er waarderende geluiden vanuit de reguliere hoek. 'Ik kan me voorstellen dat deze aanpak voor de beschreven cliëntengroep goed werkt', zegt Hannie van Rijsingen, vrijgevestigd seksuoloog en auteur van enkele boeken over seks. 'De psychologische en de praktische begeleiding zijn hier uit elkaar getrokken: verschillende personen doen verschillende dingen, wat ik ethisch gezien ook een juiste zaak vind. De diensten zijn daardoor van tevoren helder en duidelijk omschreven. Zoals het eruitziet, gebeurt er niets met een dubbele agenda. Het lijkt me een duidelijke aanvulling. Van mijn cliënten zou een enkeling er wel baat bij kunnen hebben.'

In Amerika bestaat het begrip surrogate partner al jaren: mensen die seks tegen betaling aanbieden in een therapeutische context en die via therapeuten cliënten krijgen doorverwezen. Enige jaren geleden werden er in Nederland op congressen seksuologie debatten gevoerd of iets dergelijks bij ons mogelijk en gewenst zou zijn. Een aantal deskundigen kon er wel warm voor lopen. 'Of je het nu therapie noemt of een heel speciaal soort prostitutie, het lijkt mij een uitstekende vorm van dienstverlening', is het laconieke commentaar van psycholoog Ruut Veenhoven.

Zo kun je het natuurlijk ook bekijken. Werden sommige rijkeluiszonen vroeger niet door hun vaders naar een warme, begrijpende hoer gestuurd om seksuele ervaring op te doen? En prostitutie is in Nederland niet langer bij wet verboden. Maar volgens Marion van der Stad is het geen prostitutie. 'Warme, begrijpende prostituées moet je met een lantaarntje zoeken. Het gaat ook niet om een wip. De mannen die hier komen, willen iets leren van zo'n vrouw. Daarom noem ik het een inwijding. Mijn cliënten kunnen over hun ervaring napraten, in bed en naderhand met mij aan de telefoon. In andere culturen heb je dit soort rituele inwijdingen wel, maar bij ons niet. Je zou dit een westerse rite kunnen noemen, die ik heb samengesteld.'

Een liefdevolle context

De strakke regels in de reguliere therapie zijn bedoeld om de cliënten te beschermen. Volwassen mannen die met open ogen het traject van de Love Coaching ingaan en precies weten wat ze kunnen verwachten en waarvoor ze betalen, hebben die bescherming nauwelijks nodig. Maar geldt dat ook voor de therapeuten? Wat is die coïtale inwijdster voor iemand, is zij een prostituée? 'Nee', antwoordt Marion van der Stad. 'Ze was voorheen maatschappelijk werkster. Ik had een advertentie gezet, waarin ik zocht naar een tantrische vrouw en zij is daarop afgekomen. We zijn twee handen op een buik, we overleggen voortdurend, als team.'

Maarten Ghysels, lichaamstherapeut en seksuoloog met een eigen praktijk in Kaatsheuvel, is enthousiast over de Love Coaching. 'Als je kunt oefenen met een partner die alleen maar beschikbaar is en haar eigen verlangens er niet inmengt, is dat een goede zaak. In mijn praktijk denk ik zo vaak: "Wat zou het goed zijn als die man met een vrouw zou kunnen oefenen om te ervaren wat vrijen is." De therapie zou veel sneller gaan. De eerste man die in de Love Coaching is ingewijd, heb ik ontmoet. Het was een fantastische ervaring voor hem; zijn angsten en twijfels zijn in een liefdevolle context geaccepteerd.'

De coaching is echter maar voor een beperkte groep cliënten geschikt, denkt Ghysels. 'Je moet geestelijk goed gezond zijn en alleen op seksueel terrein een achterstand hebben opgelopen. Mannen die moeite hebben zichzelf grenzen te stellen, waaronder ook verslaafden, komen niet in aanmerking. Maar het zou bijvoorbeeld heel nuttig kunnen zijn voor homoseksuele mannen die hun identiteit niet goed kennen en dat weleens met een vrouw zouden willen uitzoeken. Daar kom je ook angsten tegen.'

Twijfel blijft knagen. Waarom heet de begeleiding Love Coaching, terwijl het overduidelijk om seks gaat en niet om liefde? Ghysels vindt dat geen bezwaar. 'Seks is de ingang naar de liefde. Ons hele beeld van de liefde tussen man en vrouw begint toch met seksuele aantrekkingskracht. Maar exacter zou misschien zijn 'Love-making Coaching'.'

In de Love Coaching van Marion van der Stad is het echter niet de bedoeling dat de cliënten verliefd worden op de inwijdster. Daarom mogen ze haar maar vijf keer ontmoeten. Hoe kun je iets over liefde leren, als verliefdheid taboe is? Van der Stad: 'De man heeft een enorme intimiteit met die vrouw en dat is voldoende. Het is niet verboden om verliefd te worden, en natuurlijk doen de mannen dat voor een stukje wel, maar ze moeten haar blijven zien als inwijdster. De cliënt tekent ervoor dat hij niet vaker dan vijf keer bij haar komt. Anders zou hij zich ook nooit op een andere vrouw kunnen richten.'

Wat verstaat Van der Stad eigenlijk onder 'goed vrijen'? Is het vrouwvriendelijk gedrag dat ze haar cliënten meegeeft? 'Nee, ze zijn vaak al zo vrouwvriendelijk, ze mogen nu manvriendelijk worden. Mannen die maar aanneuken en moeten klaarkomen, zijn niet bezig met beminnen, die reageren alleen hun agressie af. Goed vrijen houdt in dat de man op zijn gemak is, en de vrouw ook. Dat ze de tijd nemen. Dat ze kunnen praten en luisteren. Onze cliënten krijgen veel tips over hun houding en gedrag. Als de inwijdster het idee heeft dat de man mechanisch bezig is, zonder echt verbinding te maken, dan zegt ze daar iets van en kan hij het overdoen. Het gaat er niet zozeer om of hij een orgasme bereikt, maar dat hij werkelijk een mannelijke houding aanneemt, dat hij het initiatief neemt. Maar de mannen moeten ook leren toe te staan dat er van alles kan gebeuren: lachen, elkaar langdurig strelen of tegen elkaar aan liggen, stoppen om iets te eten of te drinken en dan weer doorgaan. De inwijdster blijkt niet de droomvrouw te zijn op wie ze gewacht hebben, maar een heel gewone vrouw van vlees en bloed.'

Aandacht en betrokkenheid

Vanuit alternatieve hoek komt er kritiek op de aanpak van Love Coaching. Anasuya Koopmans, oprichtster van het Kursusplanburo & Sharadia Tantra Instituut in Mook: 'Als het om manvriendelijke seks gaat, zou er veel eerder in het traject een mannelijke therapeut bij betrokken moeten zijn. Een man moet die mannelijke seksuele drang ondersteunen, niet achteraf maar van tevoren. Dat kan een vrouw niet doen: zij is de tegenpool die de drang uitlokt, zij kan dat niet tegelijkertijd ondersteunen. Zonder die mannelijke steun raakt zo'n cliënt de realiteit gewoon kwijt, dan is het primair een kick.'

Wellicht zou het beter zijn als Marion van der Stad haar diensten onder een andere naam aanbood – bijvoorbeeld 'sekslessen' – en niet onder de vlag van therapie of coaching? Ghysels ziet wel overeenkomsten met gewone therapie. 'In psychotherapie kunnen mensen ontzettend blij zijn met de aandacht en betrokkenheid van de therapeut, ook al weten ze dat hij die beroepsmatig geeft en dat het geen deel is van hun leven. Toch hebben ze het gevoel dat ze zijn gehoord en gezien. Ik kan me voorstellen dat het op een uiterst kwetsbaar gebied als seksualiteit ook zo kan werken. Het moeten wel zeer ervaren lichaamstherapeuten zijn die zoiets doen. En inderdaad, een mannelijke begeleider die de man steunt gedurende het hele traject, zou het sterker maken.' n

Venus en Mars in de jaren 50

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:54:59 GMT

Uit Psychologie Magazine

Uitgave: 02 - jaar : 2000 Pagina: 016

Venus en Mars: Romantiek uit de jaren vijftig
Oda Verkuijl
Relatietherapeut en bestsellerauteur John Gray brengt met zijn 'Venus & Mars'-boeken een optimistische boodschap aan ongelukkige paren: als vrouwen en mannen begrijpen en accepteren dat zij liefde verschillend ervaren en uiten, dan komt het wel goed met de relatie. Zijn boeken zijn ook in Nederland populair, maar het beeld dat hij van relaties geeft, is tamelijk eenzijdig: een traditioneel beeld dat doet denken aan relaties in de jaren vijftig, maar wel een beeld dat vrouwen en mannen een gevoel van veiligheid geeft als zij elkaar nog niet zo lang kennen.
De metafoor in de verhalen van de Amerikaan John Gray over relaties is langzamerhand overbekend: vrouwen en mannen komen van verschillende planeten en dat zorgt ervoor dat zij in de liefde een andere taal spreken. Zijn boeken lezen door de veelal bekende voorbeelden als een feest der herkenning en door de mythe van de man-vrouwverschillen, als een ergerniswekkend cliché. Grays how to-babbelboeken worden gretig gelezen, want met elkaar over de relatie praten blijkt voor paren het grootste taboe-onderwerp te zijn. Over elk relatieprobleem en de oplossing ervan heeft Gray wel een boekje geschreven. In Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus, zoeken partners naar erkenning van de verschillende liefdesbehoeften. In Mars, Venus, relaties gaat het om de optimale communicatie en Mars en Venus in de slaapkamer is een gids voor duurzame romantiek en passie.

Gray geeft samen met zijn vrouw ook workshops over relaties en hij is lid van het Oprah Change Your Life TV team. Op vrijwel elke pagina citeert hij cliënten die bij hem in therapie zijn geweest of neemt hij fragmenten over uit bedankbrieven van mensen die zijn boeken hebben gelezen. Vrouwen vertellen: 'Eindelijk luistert mijn man naar me. Ik hoef niet meer te vechten voor bevestiging. Wanneer u de verschillen tussen ons uitlegt, begrijpt mijn man het. Dank u wel!' En dat allemaal dankzij de 'Venus & Mars'-metafoor.

Praten, praten, praten

Wat zegt Gray over de verschillen tussen vrouwen en mannen? De essentie is volgens hem dat mensen zich vaak niet realiseren dat zij verschillende behoeften aan liefde hebben. Beiden zijn geneigd de ander de liefde te geven die zij zelf graag willen hebben. Als een vrouw van streek is, denken mannen bijvoorbeeld dat zij iets moeten zeggen om de problemen minder ernstig te laten lijken. Zij neigen ertoe de gevoelens van vrouwen te bagatelliseren, te corrigeren of te ontkennen met opmerkingen als: 'Je moet je niet zo druk maken', of 'Maar dat gevoel moet je helemaal niet hebben!' Deze uitspraken vormen echter juist een aanleiding tot ruzie. Zij voorzien niet in een behoefte aan steun in de vorm van een luisterend oor, die vrouwen volgens Gray nodig hebben. Vrouwen denken daarentegen liefdevol te zijn door uit zorgzaamheid veel vragen te stellen of door ongevraagd advies te geven. Maar met opmerkingen als 'Daar is plaats, keer maar even', of 'Die chips zijn te vet. Ze zijn niet goed voor je hart', voelen mannen zich overheerst door vrouwen en dat roept eerder irritatie en verzet dan liefde op.

Gray stelt zo de betekenis die partners aan uitingen van liefde geven centraal en geeft suggesties wat vrouwen en mannen beter wel en niet kunnen doen om in de eigen liefdesbehoeften en die van de ander te voorzien. De beste manier om de ander de liefde te geven die hij of zij nodig heeft, is volgens Gray erover te praten, zodat duidelijk wordt wat beiden nodig hebben en hoe zij van elkaar verschillen.

Liefde in de jaren negentig

Waar Gray op basis van anekdotisch bewijs tot zijn conclusies komt, publiceerden de Amerikaanse psychologen Eileen Kennedy-Moore en Jeanne Watson vorig jaar de resultaten van een grootscheeps onderzoek naar liefde in de jaren negentig. Zij komen net als Gray tot de conclusie dat het begrijpen en waarderen van deze verschillen, de sleutel is voor een gelukkige relatie. Er zit dus wel een kern van waarheid in Grays theorie, maar de onderzoekers geven een genuanceerder beeld van de manier waarop partners hierin van elkaar verschillen. Gray beweert dat vrouwen romantiek en intimiteit willen en pas als in deze behoeften is voorzien willen zij passie, maar zij nemen hiertoe geen initiatief. Mannen daarentegen willen passie, zij nemen ook het initiatief tot seks en goede seks zou voor hen de weg vrijmaken tot het voelen en uiten van liefde. Gray schetst zo een stereotiep beeld van de seksen en tracht de lezer ervan te overtuigen dat deze visie op de taal van de liefde de ware is.

Uit het Amerikaanse onderzoek blijkt dat mensen aan het begin van de relatie, als ze elkaar nog niet zo goed kennen, geneigd zijn zich traditioneler te gedragen. Vrouwen en mannen vertellen dat beelden uit de jaren vijftig in die onzekere beginperiode als een soort handleiding dienst doen. Dat verklaart deels de populariteit van Grays boeken: mensen herkennen zich in de 'Venus & Mars'-beelden en dat zorgt voor een gevoel van veiligheid en vertrouwen.

Naarmate de relatie langer duurt, ontwikkelen mensen echter hun eigen scripts. Als we liefde in navolging van de bekende theorie van Robert Sternberg opvatten als de wisselwerking tussen passie (opwinding en seksueel verlangen), intimiteit (vertrouwen, begrip en emotionele nabijheid) en betrokkenheid (de uitingen van liefde, de erkenning dat je van de ander houdt en het besluit met diegene verder te gaan), dan blijken de liefdesbehoeften van vrouwen en mannen na verloop van tijd niet meer zoveel van elkaar te verschillen. In het uiten van seksuele verlangens zijn vrouwen niet passiever dan mannen. In termen van intimiteit neigen zij er misschien iets vaker toe over hun gevoelens te praten, maar de verschillen zijn klein. En in termen van betrokkenheid zijn vrijwel geen verschillen gevonden, behalve dat vrouwen in het uiten van liefde graag willen dat mannen als eerste I love you zeggen

Relatietherapie

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:49:16 GMT

Uit Psychologie Magazine

Relatietherapie
tekst: maja Vervoort • interviews: Monique Weiland en Jeanette van Haasen
Wanneer is welke therapie effectief en wat kun je er als cliënt van verwachten? Deze maand de laatste aflevering van een serie over twaalf psychotherapieën, hun uitgangspunten, werkwijze, duur en frequentie. Reguliere en alternatieve therapieën kwamen aan bod, met bij elke therapie de pluspunten, maar ook kritische kanttekeningen.
Uitgangspunten

Hoewel relatietherapie vaak als laatste redmiddel wordt gezien om een relatie in stand te houden, is dat zeker niet het expliciete doel van de relatietherapeut. Doel is de problemen te verduidelijken en de partners vaardigheden te leren om beter met elkaar te communiceren en anders op elkaar te reageren, zodat de negatieve spiraal van ruzie en ergernis wordt doorbroken. Het is best mogelijk dat aan het einde van de therapie de twee alsnog besluiten uit elkaar te gaan of – al dan niet onder begeleiding van de therapeut – een proefscheiding aangaan. Er zijn dan geen onuitgesproken verwijten meer, geen gevechten om de macht en geen of minder schuldgevoelens over en weer.

Mensen kunnen in relatietherapie gaan vanwege duidelijke problemen binnen hun relatie, maar ook als een van beiden persoonlijke problemen heeft die indirect verband houden met de relatie, zoals een depressie of een verslaving. Een relatietherapeut zal de problemen altijd bezien tegen de achtergrond van de wisselwerking tussen de partners. Ook problemen met de kinderen kunnen aanleiding zijn een relatietherapeut in te schakelen. Omgekeerd kan het soms nodig zijn om bij enkele sessies ook andere leden van het gezin te betrekken. De therapie krijgt dan het karakter van een gezinstherapie, waarbij het ook gaat om de diverse interacties en coalities en om de rolverdeling.

Elke relatie kan beschouwd worden als een subsysteem binnen een groter systeem. Relatie- en gezinstherapie noemt men samen dan ook systeemtherapie; een relatie-/gezinstherapeut heet tegenwoordig systeemtherapeut. Er zijn ook systeemtherapeuten die de behandeling uitbreiden met de naaste familie of anderen die een grote invloed hebben binnen het gezin. Zelfs wanneer familieleden al overleden zijn, kunnen ze door het gezin nog worden erkend als behorend tot het systeem. Coalities en loyaliteiten kunnen tot over het graf reiken.

Hoe de therapeut een relatie beoordeelt en welke stappen hij neemt, is afhankelijk van zijn theoretische achtergrond. Zo zal een psychoanalytische relatietherapeut kijken of er aan een conflict onbewuste gevoelens en wensen ten grondslag liggen die door de ander op een onbewust niveau worden gedwarsboomd, en vice versa. Wanneer een vrouw bijvoorbeeld in al haar relaties steeds hetzelfde soort ruzies krijgt, dan kan dat komen doordat ze onbewuste vroegere conflicten met haar vader steeds opnieuw uitvecht. Haar partner kan er op een volwassen manier op reageren of, vanuit zijn eigen neurotische achtergrond, meegaan in het conflict. Als twee mensen op zo'n onbewust niveau met elkaar de strijd aangaan, kunnen ze in een 'collusie' terechtkomen. De therapeut zal de constellatie van onbewuste motieven duidelijk maken, zodat de twee anders met elkaar kunnen omgaan.

Een gedragstherapeutisch georiënteerde therapeut kijkt niet naar het verleden, maar naar de manier waarop het gedrag van de een dat van de ander versterkt. Ruzies escaleren vaak doordat de eerste tekenen van spanning niet worden opgemerkt. De therapeut leert beide partners te registreren wat er precies gebeurt en er op een andere manier op te reageren, zodat escalatie van het conflict wordt vermeden.

Vanuit de communicatietheorie komt de aanpak om een paar te leren duidelijker met elkaar te communiceren. Effectieve communicatie houdt bijvoorbeeld in dat je een verwijt ('Jij bent ook nooit op tijd') formuleert als een specifieke wens ('Als we uitgaan, wil ik graag dat je om acht uur klaar bent, ook al is dat aan de vroege kant') en je gevoelens erbij uitdrukt ('Ik voel me anders zo zenuwachtig en ik wil graag dat je daar rekening mee houdt'). Effectieve communicatie houdt ook in dat je actief naar elkaar leert luisteren, controleert of je goed hebt begrepen wat de ander zegt, op non-verbale signalen let en positieve feedback geeft. Een conflict oplossen is vaak een vorm van onderhandelen; ruziemaken is een vorm van verkeerd onderhandelen, op basis van vage veronderstellingen.

Er zijn ook therapeuten die focussen op de emotionele gehechtheid aan elkaar. Volgens hen gaat het niet zozeer om het goed en duidelijk communiceren, maar om de onderstroom van emotionele afhankelijkheid. Twee partners zoeken bij elkaar veiligheid en geborgenheid, zoals een kind dat bij zijn ouders zoekt. In deze emotionaly focused therapy leert de therapeut hoe je op elkaars onzekerheid en kwetsbaarheid kunt reageren en elkaar tot steun kunt zijn. Dat is de basis van de relatie. Deze, op de attachment-theorie gebaseerde benadering ziet twee mensen in een vaste relatie dus niet als onafhankelijke individuen, maar juist als twee van elkaar afhankelijke partners.

Tegenwoordig wordt ook veel gewerkt met oplossingsgerichte en narratieve benaderingen. Bij oplossingsgerichte therapie (zie ook Psychologie Magazine november 2002) is de therapie vanaf het begin gericht op de ideale situatie dat als door een wonder alle problemen verdwenen zijn. Wat zou daarvoor moeten veranderen en wat zou je dan gedaan hebben? Deze therapie gaat uit van oplossingen en is positief op de toekomst gericht.

In de narratieve therapie wordt de geschiedenis van de twee partners en hun relatie als een verhaal beschouwd, met alle elementen van een vertelling, zoals de culturele en etnische achtergronden van beiden, hun seksuele identiteit, enzovoort. Ook relatieproblemen kunnen als een verhaal worden verteld. Soms worden oplossingen gevonden in bestaande vertellingen als sprookjes en legenden, maar er kan ook een nieuw 'verhaal' worden gecreëerd, waarin beide partners zich kunnen vinden.

De meeste relatietherapeuten werken overigens eclectisch, dat wil zeggen dat ze voor elk cliëntenpaar methoden uit de diverse stromingen kiezen die voor die specifieke cliënten met hun specifieke problemen het meest geschikt lijken.

Werkwijze

Hieronder volgt als voorbeeld de gedragstherapeutische benadering, tegenwoordig een van de belangrijkste vormen van de systeemtherapie. Daarin staan het effectief communiceren, het oefenen in ander gedrag en het verminderen van stress binnen de relatie centraal.

De therapie begint met het invullen van vragenlijsten die ingaan op de problemen die ieder voor zich ervaart, de manier van praten met elkaar, de tevredenheid met de relatie, de rolverdeling binnen de relatie, en seksualiteit en intimiteit.

De therapeut stelt op basis hiervan een lijst op van punten waaraan gewerkt zal worden. Het moet duidelijk zijn dat het er niet om gaat vast te stellen wie gelijk heeft of wie moet veranderen, maar dat er afspraken worden gemaakt over de manier waarop de partners met elkaar omgaan. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in een contract. Door het contract te ondertekenen, stellen beide partners zich verantwoordelijk voor de naleving ervan.

Tijdens de sessies kunnen de volgende punten aan de orde komen.

• Het aannemen van een oplossingsgerichte houding: in elke relatie komen problemen voor die tot conflicten kunnen leiden. Daarover kunnen we door onderhandeling een beslissing nemen.

• Het vergroten van assertiviteit.

• Het leren praten over problemen zonder ze te doen escaleren. Bijvoorbeeld: positief kritiek geven, niet naar het waarom vragen ('Waarom doe je dat nou?'), maar aangeven wat jij wilt dat de ander doet, verwijten omzetten in wensen ('Ik wil graag dat je overlegt voor je een afspraak maakt'), de ander laten uitpraten, vragen naar concrete punten van kritiek.

• Het leren beëindigen van een ruzie, bijvoorbeeld door op te schrijven wat je hindert en er later in een andere vorm op terug te komen.

• Het vervangen van oordelen over de ander ('Je bent een zak!') door oordelen over het gedrag van de ander ('Ik vind het niet prettig dat je met mijn beste vriendin stond te flirten').

• Het herstructureren van gedachten die een oplossing in de weg staan, zoals generaliseren ('Jij neemt nooit het initiatief om te vrijen'), negatieve verwachtingen ('Jij bent slecht in het omgaan met geld') en verkeerde attributies ('Je wilt niet mee naar mijn familie, omdat je zo egoïstisch bent').

• Het regelmatig opschrijven van positieve punten van elkaar.

• Het positief etiketteren van negatief gedrag ('Je zit me voortdurend op de huid, maar dat is ook een teken van bezorgdheid').

De therapeut geeft opdrachten, laat beide partners bijvoorbeeld rechtstreeks tegen elkaar zeggen wat de klachten zijn en laat ze allebei in de ik-vorm praten. Niet: 'Je bent een warhoofd', maar: 'Ik vind dat je je afspraken niet nakomt.' Hij geeft feedback over de veranderingen in de relatie die hij opmerkt, geeft huiswerk, bijvoorbeeld oefeningen in effectieve communicatie, en zorgt voor een positieve sfeer tijdens de sessies.

Meestal volgt na een paar sessies een tussentijdse evaluatie. Aan de hand hiervan kan de therapeut voorstellen op dezelfde weg voort te gaan of op andere interventies over te gaan.

Ontstaan

Sinds het begin van de individuele psychotherapie waren therapeuten zich ervan bewust dat met het behandelen van een cliënt, ook diens relatie met de partner of het gezin verandert. Soms was duidelijk dat wanneer de cliënt vooruitging, de partner in de problemen kwam doordat de relatie uit balans raakte. Vanuit elke psychotherapeutische stroming ontstond dan ook een therapie voor het grotere geheel, het systeem van de cliënt. Belangrijk was vooral het werk rond de 'Palo Alto-groep' van Gregory Bateson, Jay Haley en Paul Watzlawick in de jaren zestig van de vorige eeuw. Zij benadrukten dat elk groter geheel invloed heeft op de afzonderlijke delen en dat die delen het functioneren van het grotere geheel beïnvloeden. Het gaat er in de systeemtherapie altijd om de destructieve interacties binnen het totale systeem op te sporen.

Bij welke klachten

Relatieproblemen als gevolg van een verandering in de gezinssituatie, bijvoorbeeld gezinsuitbreiding, of de fase waarin kinderen het huis uitgaan, crises binnen de relatie, een langzaam 'uitdovende' relatie, escalerende ruzies. Ook persoonlijke problemen van een van de partners, zoals depressie, angst of verslaving, kunnen aanleiding zijn om in relatietherapie te gaan.

Duur en frequentie

Gemiddeld tien tot twintig sessies, wekelijks of tweewekelijks.

Er bestaan ook geprotocolleerde behandelingen waarbij het aantal sessies van tevoren vaststaat en waarbij ook van tevoren vaststaat welk onderwerp per sessie aan de orde komt.

Kanttekeningen

Geen enkele therapie is geschikt voor alle paren of voor alle problemen. De therapie moet aansluiten bij de behoeften van de cliënten. Dat betekent overigens ook dat een mislukte therapie niet het einde van de relatie hoeft te betekenen; misschien is een andere vorm van (systeem)therapie wel effectief. Wanneer de nadruk ligt op seksuele problemen, kan een therapie bij een seksuoloog in aanmerking komen.

Adressen en literatuur

- Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (nvrg): wg-plein 209, 1054 se Amsterdam, tel.: 020-6123078

- Kern vzw Centrum voor Psychotherapie en Relatievorming, Regentiestraat 17, 9100 Sint-Niklaas, tel: 03/777.45.96, e-mail: kern.psycho@skynet.be, http://users.skynet.be/kern

- Gedragsverandering in gezinnen, A. Lange, Groningen: Wolters-Noordhoff, isbn 90 689 0555 4

- Behandelingsstrategieën bij relatieproblemen. Communicatie, stressmanagement en seksualiteit, C.P.D.R. Schaap, B.M. van Widenfelt en J. Gerlsma, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, isbn 90 313 3276 3

- Helpen bij partnerrelatieproblemen, A. Vansteenwegen, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, isbn 90 313 2082 x

- Liefde is een werkwoord. Spelregels voor een relatie, A. Vansteenwegen, Tielt: Lannoo, isbn 90 209 5052 5

- The Marriage Clinic, J.M. Gottman, New York: Norton, isbn 03 937 0282 0

Wie vrijt die slijt

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:42:12 GMT

Uit Psychologie Magazine

Uitgave: 06 - jaar : 1998 Pagina: 054
Uitgave: 06 - jaar : 1998
Pagina: 054

Wie vrijt, die slijt
RON VAN DETH
De laatste keer dat ik met iemand heb gevreeën was in de strenge winter van '63. Met deze bekentenis stel ik me gevaarlijk kwetsbaar op, want 'Seks moet, seks is goed!' In een paar decennia is seksualiteit van een taboe tot een verplichting geworden. Maar is seks nu echt noodzakelijk?
Ik waag het te betwijfelen. Seksuele onthouding komt in de beste kringen voor. Denk maar eens aan talloze heiligen uit het verleden en ook grote denkers als Newton en Kant die nooit seksueel contact zouden hebben gehad.

Voor een leven zonder seks is veel te zeggen. Allereerst kun je door seks allerlei enge ziekten oplopen. Aan de meeste van die kwalen is tegenwoordig wel wat te doen, maar de behandeling is bepaald geen pretje. Een bijkomend probleem is dat je van seks kinderen kunt krijgen. Als je die niet wilt, dan is volledige seksuele onthouding de meest betrouwbare oplossing.

Seks kan ook nog eens omslaan in een obsessie, de zogenaamde seksverslaving. Wat dat betreft is de 'vieze man' van Kees van Kooten een serieuze waarschuwing. Wie een vooraanstaande positie inneemt, loopt extra gevaar. Criminelen kunnen je in allerlei compromitterende houdingen op video vastleggen en je daarmee tot in lengte van dagen chanteren. En dan heb ik het maar niet over de enorme hoeveelheid tijd, die een gevarieerd seksleven kost. Afgezien van de tijd die het vrijen zelf vraagt, fantaseren mannen gemiddeld zeven keer per dag en vrouwen vier keer per dag over seks.

Of seks gezond is, is ook nog de vraag. Een gezegde luidt: Wie vrijt, die slijt. In de dierenwereld is de dood als gevolg van de voortplanting heel gewoon. Een aantal vrouwelijke insecten heeft zelfs de gewoonte hun echtgenoot al tijdens het paringsproces te verorberen. Een dramatisch voorbeeld van sterven na het verrichten van de daad, is de mannetjeszalm. Als deze stumperd na een moeizame tocht zijn hom over het kuit heeft uitgestort, overlijdt hij korte tijd later aan totale uitputting. Bij de mens geldt gedeeltelijk hetzelfde. Vooral bij mannen komt het wel eens voor dat zij tijdens de coïtus aan een hartaanval sterven. Curieus genoeg doet zich dit meestal voor bij buitenechtelijke relaties. Soms zijn de effecten pas op de lange termijn merkbaar. Zo blijken monniken langer te leven dan hun getrouwde broers en neven.

Nee, een leven zonder seks is zo gek nog niet. Maar hoe krijg je die seks nu uit je hoofd? Ik heb voor u een aantal tips op een rijtje gezet zodat u na verloop van tijd niet of nauwelijks meer zin hebt om te vrijen.

ù Gebruik nooit uw fantasie, maar verwacht alle heil van liefdesdrankjes. Er zijn allerlei middeltjes in de handel, die uw libido absoluut niet verhogen.

ù Bedrijf de liefde altijd op dezelfde voorspelbare wijze. Seks moet een sleur worden, zodat u precies weet wat de ander gaat zeggen en doen.

ù Praat nooit met uw partner over uw seksleven. Ga ervan uit dat je over sommige onderwerpen nu eenmaal niet praat en dat u heus wel weet wat uw partner lekker vindt.

ù Doe geen enkele moeite voor romantisch gedoe met rozen, kaarslicht, haardvuur en spannende lingerie.

ù Doe niets aan ontspanning, maar zorg voor aanhoudend getob en veel stress. Een drukke fulltime baan gecombineerd met de zorg voor jonge kinderen is bijvoorbeeld heel effectief.

ù Vraag aan uw partner om zich weinig te wassen en in elk geval geen wufte parfums te gebruiken.

ù Rook zoveel als u kunt. Roken leidt tot een verharding van de bloedvaten en dat kan bij mannen tot impotentie leiden.

ù Als u alcohol drinkt, drink dan veel. Een kleine hoeveelheid alcohol werkt ontremmend, terwijl u na veel drank dikwijls wel wilt, maar niet kunt vrijen.

ù Eet veel vet voedsel en doe niets aan lichaamsbeweging. Dit vermindert de productie van het hormoon testosteron, waardoor de fut er op den duur wel uitgaat.

Wie aan deze tips onverhoopt niet genoeg heeft, raad ik aan tien minuten naar het tvprogramma Seks voor de Buch te kijken.

Als dat geen langdurig einde maakt aan al uw vleselijke lusten, dan vrees ik dat u een hopeloos geval bent.

Volwassen maagden ? A-seksualiteit

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:40:14 GMT

Uit Psychologie Magazine

Uitgave: 10 - jaar : 2007 Pagina: 068_1

Volwassen maagden
tekst: kirsten vogel
Ze hebben ‘het’ nog nooit gedaan – vanwege hun geloof, een afkeer van seks, of omdat het gewoon nooit zover gekomen is. Vijf maagden over liefde, intimiteit en hun gedachten over seks. ‘Als ik me er een voorstelling van maak, is het helemaal perfect.’
Sander Meijer (29) heeft nog nooit een vriendin gehad.

‘One night stands zijn niks voor mij’

‘Ik heb een eigen huis, een goede baan, zie er leuk uit, maar toch mist er nog iets. Genegenheid. Een vrouw om mee te praten, om mee te knuffelen. In mijn werk als programmeur ontmoet ik nauwelijks vrouwen. Ik ga wel uit, maar vaak vind ik die meiden te jong, of ze roken. Ik ben juist op zoek naar een naturelle meid.

Afgelopen februari heb ik meegedaan aan speeddaten. Ik had mezelf opgegeven, ik dacht: laat ik gewoon eens gek doen, wat kan het voor kwaad? Van de dertig korte gesprekjes was er wel één match, maar nadat ze vier keer een afspraak had afgezegd, hoefde het voor mij niet meer.

Vrienden vonden het achteraf wel stoer van me. Normaal gesproken praat ik er niet veel over. Het is toch een taboe om nog nooit een vriendin te hebben gehad. One night stands zijn helemaal niks voor mij, daar wil ik niet eens aan beginnen. Mijn jongste broertje, die wel een vriendin heeft, maakt weleens grappen: ‘Wanneer begin jij nou eens?’ Maar ik krijg zo vaak nee te horen, omdat ze niet willen, of al bezet zijn. Of ik durf geen contact te leggen, zoals laatst bij een leuke meid in de trein. Het maakt me onzeker en ik raak soms ook gefrustreerd. Ik vraag me weleens af hoe andere mannen wel aan een vriendin komen...’

Monique de Bruijn (36) is aseksueel.

‘Een zoen op mijn wang vind ik prettig, een tongzoen al niet meer’

‘Ik dacht dat ik een laatbloeier was. Vrienden om me heen kregen relaties, maar ik vond het onbewust eng. Het was iets voor “later als ik groot ben”. Toen ik de dertig passeerde, begon ik me toch af te vragen wat er met me was. Misschien was ik lesbisch? Tot ik in Opzij een artikel las over aseksualiteit. Wat een herkenning: dat was ik! Het was een opluchting om te lezen dat ik niet de enige was. Ik wilde het van de daken schreeuwen.

Iedere vorm van intimiteit vind ik moeilijk. Ik heb wel behoefte aan waardering, behoefte om speciaal gevonden te worden en ook om liefde te geven, maar ik raak op slot zodra een man te dicht in mijn buurt komt. Ik denk te veel na over wat er precies gebeurt en dan vind ik het eigenlijk een beetje vies. Een zoen op mijn wang kan ik best prettig vinden, maar een tongzoen al niet meer.

Een half jaar geleden had ik een relatie. Ik heb hem zo snel mogelijk verteld over mijn aseksualiteit, in de hoop dat dan voor mij de druk van de ketel zou zijn. Hij was begripvol en lief, maar ik merkte toch dat ik er zelf moeite mee bleef houden. Zelfs hand in hand over straat lopen was onwennig.

Vrienden vragen of ik misschien de ware nog niet ben tegengekomen, of dat ik soms diep van binnen een probleem heb. Er is veel onbegrip, terwijl ik me andersom niets kan voorstellen bij de behoefte aan seks. Ik vind het jammer dat ik zo’n uitzondering ben. Ik ben niet eenzaam, maar ik had toch liever als seksueel persoon geboren willen zijn. Aan libidoverhogende medicijnen heb ik geen behoefte. Wel zou ik door therapie willen leren mezelf uiteindelijk meer open te stellen.’

Meer informatie over aseksualiteit: www.asexuality.org/du/

Martin (34) was heel lang te onzeker om contact te leggen.

‘Op de sportschool heb ik weleens een gesprekje met een vrouw’

‘Ik ben wat onzeker over mezelf, vind het eng om vrouwen aan te spreken. Door mijn schisis, een gespleten gehemelte en hazenlip, heb ik heel lang een negatief zelfbeeld gehad. Ik heb wel aan internetdating gedaan, maar zodra ik vertelde over mijn operaties, werd ik afgewezen. Ik dacht dat het daarom niet voor mij was weggelegd. Ik voelde me niet aantrekkelijk. Tot ik op de bruiloft van mijn nichtje mijn onzekere houding vergeleek met die van het stralende bruidspaar. Ik besefte: als je niet zeker over jezelf bent, krijg je ook geen relatie.

Ik ben er namelijk wel erg aan toe, om alles met iemand te kunnen delen. Al mijn vrienden hebben relaties, dus ik vraag me vaak af hoe het zou zijn. Ik verlang naar intimiteit. Ik ben gaan sporten, ben veertig kilo afgevallen en heb via de Masterflirt-methode geleerd hoe ik op een goede manier contact kan leggen met vrouwen. Af en toe komt het weleens tot een gesprek met een vrouw, op de sportschool bijvoorbeeld. Natuurlijk voel ik me ook weleens sterk tot iemand aangetrokken, maar omdat ik toch denk dat ze me niet leuk zal vinden, smoor ik die gevoelens in de kiem. Het is zelfbescherming, ik wil niet weer gekwetst worden.

Ik stel me bij seks passie voor. Niets meer en niets minder. Ik heb er veel over gelezen. Als ik verhalen van mannen om me heen hoor, die vooral op hun eigen plezier gericht zijn, dan denk ik: zo ben ik niet. Ik vind dat een vrouw moet krijgen wat ze verdient, ook als daar meer dan drie kwartier voor nodig is. Maar misschien heb ik nu een te romantisch beeld.’

Meer informatie over de Masterflirt-methode: www.masterflirt.nl

Cees Bartels (64) leeft al 44 jaar in een klooster.

‘Die gevoelens gaan nooit over’

‘Ik ben katholiek opgevoed. Ik weet nog dat ik als jongen van acht tegen mijn schoolkameraden zei dat ik later pastoor of bakker wilde worden. Na de basisschool ging ik naar een seminarie van de kloosterorde bij Almelo. Uiteindelijk werd me na het gymnasium gevraagd of ik wilde toetreden tot de kloosterorde. Ik vond het vanzelfsprekend. Ik wist dat ik dan celibatair zou moeten leven en niet kon trouwen. Dat hoorde erbij, en het weerhield me niet van mijn beslissing.

Soms had ik ook twijfels. Kon ik dit leven blijven volhouden? Af en toe verzette ik me tegen het geloof: ellende op de wereld stelt mijn verbondenheid met God soms op losse schroeven. Op zulke momenten denk ik weleens: ik had nu ook getrouwd kunnen zijn. Ik mis niet zozeer de seksualiteit, maar vooral de nabijheid van iemand met wie je het leven kunt delen en een goed gesprek kunt voeren. Ik ben een gewoon persoon met gevoelens die anderen ook hebben, daar doet het geloof niets aan af. Op zulke momenten trek ik me terug, hoewel het onderwerp ook goed bespreekbaar is in het klooster. Met andere broeders en zusters heb ik weleens een eerlijk gesprek over het ontbreken van intieme relaties. Ik heb nooit last gehad van een soort van verstokt celibatair zijn. Ik ben er dankbaar voor dat zulke diepgaande gevoelens nooit overgaan. Je blijft daardoor een mens van vlees en bloed. Ik heb deze weg gekozen, heb mijn ups and downs gehad en probeer mijn werk in het klooster op zo goed mogelijke wijze te doen.’

Rosalinda Brederoo (27) heeft vaginisme.

‘Ik voelde me lange tijd niet helemaal vrouw’

‘Ik keek uit naar mijn huwelijksnacht. Daarvóór was het mijn man en mij niet gelukt om geslachtsgemeenschap te hebben, omdat het pijn deed. We zijn allebei christelijk opgevoed en dachten dat we seks voor het huwelijk misschien als taboe waren gaan zien. Maar eenmaal in bed na de trouwerij verkrampte ik, en raakte in paniek. Het lukte niet – het voelde als een drukkende pijn. Toen ik in huilen uitbarstte, schrok mijn man. Hij was bang dat ik niet genoeg van hem hield of dat hij niet goed genoeg voor me was.

Ik had weleens over vaginisme gelezen, en vreesde dat ik het ook had: ik kon namelijk ook nooit tampons inbrengen. Samen met mijn man ben ik naar de huisarts gegaan, want ik wilde er zo snel mogelijk mee geholpen worden. Na een serie behandelingen van een bekkenbodemfysiotherapeut, een seksuoloog en een gynaecoloog ben ik nu zover dat ik een kleine vibrator kan inbrengen. Nog even en het zou ook met mijn man moeten lukken.

Er zijn veel manieren om elkaar lief te hebben, maar dat we geen geslachtsgemeenschap kunnen hebben, is toch een gemis. Ik voelde me lange tijd niet honderd procent vrouw. Een mislukkeling. Anderen kunnen het immers wél. Ik probeer me weleens een voorstelling te maken van hoe het zou zijn. Lekker en perfect, er gaat niets mis.

Ik heb er vertrouwen in dat het goed komt. We proberen nu om zwanger te raken, door zijn sperma met een spuitje in te brengen. Maar we hopen natuurlijk dat het nog een keer via de natuurlijke weg kan.’

Meer informatie: www.vaginisme-info.nl. Vlak voor het verschijnen van dit nummer is Rosalinda officieel ‘vaginisme-vrij’ verklaard.

Een leven zonder seks

Seks is prettig en gezond: het is goed voor de doorbloeding, we worden er ontspannen van, het doet wonderen voor ons zelfbeeld en we slapen er ook nog eens lekker op.

Een groep mensen ervaart dat echter nooit.

Hoeveel volwassen maagden er rondlopen in Nederland, is onduidelijk. De laatste telling van het cbs dateert uit 2001 en stelt slechts dat ‘4,9 procent van de Nederlanders tussen de 25 en 30 jaar nog niet met iemand naar bed is geweest’ – andere leeftijdsgroepen werden niet ondervraagd.

‘Seks is in veel levens erg belangrijk,’ zegt seksuoloog/psycholoog Manon Volkers. ‘Maar er zijn evenveel momenten dat het naar de achtergrond verdwijnt, bijvoorbeeld na rouw, zwangerschap of in drukke levensfases.’ Bovendien is geen geslachtsgemeenschap hebben niet hetzelfde als een leven leiden zonder seks. ‘Je kunt op honderden manieren seks hebben. Geslachtsgemeenschap kan daar een onderdeel van zijn, maar dat hoeft niet.’

Er zijn diverse redenen waarom mensen maagd blijven. De een kiest bewust voor een leven zonder seks uit levensovertuiging, de ander heeft eenvoudigweg nooit iemand ontmoet met wie het echt intiem werd. Dan is er nog een categorie mensen die om psychische of fysieke redenen geen gemeenschap kunnen hebben. Bij vaginistische vrouwen spannen de spieren rondom de vagina sterk aan bij elke poging. Meestal is de oorzaak psychisch: de vrouw is door een trauma, akelige verhalen over de ‘eerste keer’ of haar opvoeding bang dat gemeenschap pijn doet. Maar vrouwen met vaginisme hebben bepaald niet altijd een slecht seksleven, weet Volkers. ‘Vaak zijn ze samen met hun partner veel creatiever en halen ze meer uit de kast om toch een bevredigend leven tussen de lakens te hebben. Al is er ook een groep die zo teleurgesteld is dat ze iedere vorm van intimiteit afwijst.’

Aseksualiteit wordt vaak gezien als een geaardheid, zoals homoseksualiteit of biseksualiteit, maar dat is het volgens Volkers niet. ‘Het is een aversiestoornis, een afkeer van genitaal contact die zich in vermijdingsgedrag uit. Je wordt er doorgaans niet mee geboren, er is meestal een aanwijsbare reden in iemands geschiedenis.’

Is het frustrerend om geen seks te hebben? Is de behoefte aan seks niet, zoals Freud stelde, een oerdrang in ieder mens? Volkers: ‘Vroeger dacht men dat je haast zou ontploffen als je om wat voor reden dan ook geen seks kon krijgen. Tegenwoordig weten we dat het niet destructief is voor je lijf, en dat je ook niet diep ongelukkig hoeft te worden als je geen geslachtsgemeenschap hebt. Al kun je er wel verdrietig om zijn.’

Vaak wordt gesteld dat de behoefte aan seks omgezet kan worden in andere energie – sublimatie, in freudiaanse termen. Maar volgens Manon Volkers gaat het helemaal niet om andere energie: mensen die geen seks hebben, zoeken gewoon andere manieren om dezelfde soort bevrediging te krijgen. Volkers: ‘Bijvoorbeeld door zelfbevrediging, of door iets te doen waar je blij van wordt. Hoe gelukkig iemand in het leven is, hangt af van tal van factoren, en seksuele bevrediging kan daar onderdeel van zijn.’

Zelfs die betere doorbloeding en dat ontspannen gevoel dat een goede vrijpartij kan opleveren, zijn ook op heel andere manieren te verkrijgen. Bijvoorbeeld door zelfbevrediging of door een sensuele dans. Met nabootsing bereiken we namelijk hetzelfde effect.

Volwassen maagden die wel seks zouden willen hebben, hebben er vaak hooggespannen verwachtingen van. Door eenzijdige verhalen in de media en uit hun omgeving – weinig mensen zullen toegeven dat het niet altijd vuurwerk is in bed, en dat ze ook weleens aan de boodschappen liggen te denken – wordt er van die eerste keer meteen veel verwacht. Volkers: ‘De meeste mensen stellen zich er een toverdoos bij voor. Ze verwachten dat het ineens altijd leuk en lekker is. Maar fantastisch lekkere seks is hard werken. Die toverdoos gaat niet vanzelf open.’

Op zoek naar een partner

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:31:41 GMT

Uit Psychologie Magazine

Uitgave: 03 - jaar : 2000 Pagina: 062
Uitgave: 03 - jaar : 2000
Pagina: 062

Op zoek naar een partner
Corien van Zweden
Het wordt wel de stille onvrede van alleenstaande dertigers genoemd: je hebt je leven aardig voor elkaar, leuke baan, mooi huis, een druk sociaal leven. Het enige wat er nog aan ontbreekt en waar je keer op keer in vastloopt, is het vinden van een stabiele, langdurige relatie. Een gesprek met relatietherapeute Carolien Roodvoets over te hoge idealen en te weinig zelfinzicht.
Het lijkt steeds vaker voor te komen: singles van boven de dertig die graag een partner zouden willen hebben, maar er alsmaar niet in slagen een duur zame, stabiele relatie op te bouwen. Leuke mensen met wie het verder prima gaat. In alles geslaagd, zou je zeggen, behalve in de liefde.

Hoewel deze door dames- en lifestyle-bladen gsignaleerde trend niet aan een leeftijd gebonden hoeft te zijn (vrouwen boven de dertig hebben in feite evenveel kans om een partner te vinden als jongere vrouwen), is het niet kunnen vinden van een vaste partner voor een aantal vrouwen een reden om zich zorgen te maken. De psychotherapeuten Carolien Roodvoets en Sybille Labrijn kregen in hun praktijk geregeld met deze problematiek te maken en vroegen zich af of er wellicht sprake was van een vast patroon, waardoor het in de liefde telkens mis kan lopen. Op basis van hun ervaringen ontwikkelden zij een kortdurend therapieprogramma voor deze specifieke groep. Roodvoets: 'Het idee is van Sybille afkomstig. Het is kleinschalig begonnen. Op een gegeven moment was het ons op gaan vallen - zowel in ons werk als privé - dat we heel wat mensen kenden die er werkelijk onder leden dat ze juist op dit ene terrein niet konden slagen. Je kon merken dat ze daar last van hadden. Bij een Riagg kom je met zo'n klacht niet binnen. Dan moet er ook andere problematiek zijn.'

Wat de cliënt krijgt, is nadrukkelijk geen relatiebemiddeling. Roodvoets: 'Dat maak ik bij het intakegesprek meteen duidelijk. Het gaat om een individuele therapie. Ik kan geen blik partners voor ze opentrekken.' De cliënten krijgen een korte inzichtgevende therapie, die concrete handvatten geeft voor verandering en verwerking.

Vorig jaar verscheen een boek over hun ervaringen: Nu alleen de liefde nog. Over vrouwen die in alles geslaagd zijn, behalve... Het blijkt dat er voornamelijk hoog opgeleide vrouwen van boven de dertig op de therapie afkomen. Een reden kan zijn dat mannen minder geneigd zijn op dit gebied hulp te zoeken. Bovendien zouden veel vrouwen nog steeds de voorkeur geven aan een hoger opgeleide en liefst wat oudere man en dan kan het vinden van een partner inderdaad moeilijker zijn dan het voor mannen is. Dat laatste wordt overigens door recente cijfers niet bevestigd: volgens onderzoek van de sociologe Wilma Smeenk uit 1998 trouwen oudere vrouwen ook met iets jongere mannen of met mannen die flink wat ouder zijn, vaak mannen die al een huwelijk achter de rug hebben. Maar hoewel hun kansen op de huwelijksmarkt dus zeker niet verkeken zijn, kunnen oudere vrouwen wel het gevoel hebben dat zij de boot missen.

De rode draad in het verhaal

Bij de telefonische aanmelding probeert Roodvoets allereerst af te checken of de persoon in kwestie tot de doelgroep van het therapieprogramma behoort. 'Soms heb je mensen aan de lijn die op zoveel terreinen in hun leven zijn vastgelopen, dat een kortdurende therapie die zich richt op één specifiek thema, niet het meest aangewezen is.'

Tijdens het eerste gesprek dat na de intake volgt, staat het thema relaties centraal. 'Wij bieden een vrij directe vorm van therapie. Tijdens het intakegesprek ga ik in tamelijk vlot tempo een hele rij vragen af. Hoeveel partners heb je gehad? Wat waren dat voor mannen? Waarom liep het mis? Uit wat voor gezin kom je? Na zo'n eerste gesprek formuleer ik wat naar mijn idee de rode draad in het verhaal is en op welke manier we daarmee verder zouden kunnen gaan. Die rode draad kan van cliënt tot cliënt verschillen. De een is vastgelopen in seksualiteit, bij de ander zijn problemen rond autonomie een hoofdthema, en bij een derde draait het vooral om jeugdervaringen.'

In de eigenlijke therapie, die bestaat uit zes tot maximaal twaalf individuele gesprekken, komt een aantal vaste onderdelen aan de orde, zoals het zelfbeeld, ideaalbeelden, vroegere relaties, autonomie versus afhankelijkheid en seksualiteit. Er wordt ook altijd aandacht aan het gezin van herkomst besteed. Wie waren je ouders en hoe gingen zij met elkaar om?

Voor veel cliënten kan het nuttig zijn om nog wat verder in het verleden te duiken. Niet alleen de relatie tussen de ouders, maar ook bijvoorbeeld die tussen de grootouders blijkt soms van invloed te zijn op de wijze waarop iemand zelf in het heden met relaties omgaat. Om dat - vaak wat onbekende - terrein in kaart te brengen, wordt de cliënten gevraagd een familiestamboom of genogram te tekenen en met behulp van verschillende soorten lijnen de onderlinge relaties tussen de verschillende familieleden aan te geven: een dikke lijn voor een hechte band, een dun streepje of een stippellijn als de band minder stevig of heel zwak was, zigzaglijnen voor relaties met veel strijd, en onderbroken lijnen voor de breuken.

'Vaak brengt een genogram verrassende dingen aan het licht. Je kunt eraan zien hoe een bepaald thema van generatie op generatie wordt doorgegeven. Je ontdekt bijvoorbeeld dat niet alleen het huwelijk van je ouders, maar ook dat van je grootouders op dezelfde rigide rolverdeling tussen man en vrouw is gebaseerd. Je komt onuitgesproken opdrachten op het spoor en ziet duidelijk dat een thema waar je zelf mee worstelt, al een lange voorgeschiedenis heeft. Zo'n inzicht kan heel verhelderend zijn en soms enorm motiveren. Je kunt vaststellen dat een probleem weliswaar een lange traditie heeft, maar dat jij, nu je dat zo duidelijk inziet, eindelijk in de positie bent om het tij te keren en een andere koers te kiezen.'

Te hoge eisen

Veel cliënten hebben al van alles geprobeerd om 'aan de man te komen'. Ze reageerden op advertenties, zetten er zelf een of klopten aan bij relatiebemiddelingsbureaus. Op den duur leidt dat tot een heel duidelijk en welomschreven beeld van de eisen waaraan een eventuele partner moet voldoen. Soms zelfs een wat al te strak omlijnd beeld. Carolien Roodvoets: 'Je hebt vrouwen die afknappen op een man, enkel en alleen omdat hij de verkeerde sokken aanheeft. Als ik in therapie zoiets tegenkom, probeer ik die cliënt te laten nagaan waarom zij dit soort banale eisen stelt. Vaak kom je er dan achter dat iemand eigenlijk als de dood is voor een relatie en zichzelf daarom verstopt achter een waslijst van eisen. Geen man kan daaraan voldoen en dat is wel zo veilig.' Het omgekeerde komt ook voor. 'Dat zijn cliënten die totaal geen beeld hebben van wat ze van een man willen of verwachten. Ze hebben er te weinig over nagedacht. Dan is het in de therapie van groot belang om allereerst helder te krijgen hoe je een relatie ziet, wat je zelf in de aanbieding hebt en wat je van een man zou kunnen verwachten.'

Ideaalbeelden en fantasieën kunnen een grote rol spelen bij het samenstellen van zo'n 'wensenpakket'. Vooral te hoge verwachtingen werken belemmerend. De 'ware' liefde is, zo wordt vaak gedacht, volstrekt wederzijds, duurt eeuwig, en is bovendien optimaal vervullend. De partners zouden buiten die liefde niets meer nodig hebben, zij hebben aan elkaar volkomen genoeg. Kortom: de beroemde prins op zijn witte paard. Verhalen, sprookjes, soapseries en liedjes houden wat dat betreft heel wat mythes in stand. Zich bewust worden van die fantasieën en sprookjesachtige verwachtingen, is een eerste aanzet tot het ontwikkelen van een reëler verwachtingspatroon ten aanzien van relaties.

Ook onverwerkt liefdesverdriet kan een stevige barrière opwerpen. Woede, jaloezie, behoefte aan troost of schuld gevoelens vormen geen vruchtbare bodem voor het opbouwen van een nieuwe relatie. Carolien Roodvoets is er al bij het intake gesprek alert op, of mensen wel toe zijn aan het denken over een nieuwe relatie. 'Als het verdriet en de woede over wat mis is gegaan, nog te veel alles overschaduwen, is de therapie op deze manier niet zo zinvol. Dan moet er eerst gewerkt worden aan het verwerken van het oude verdriet. Ook als er ingewikkelde drama's spelen rondom een ex of kinderen, is het te vroeg om met een therapieprogramma als het onze te beginnen. In andere gevallen kan de therapie juist helpen je ervan bewust te worden dat oud zeer je kijk op relaties zozeer bepaalt, dat het belemmerend werkt.'

Wil je kinderen of een man?

Bij alleenstaande vrouwen van boven de dertig speelt soms de kinderwens een rol. Roodvoets: 'Ik kom nogal eens cliënten tegen die een soort paniekreactie hebben. Ze zien met angst en beven het moment naderen dat het biologisch gesproken definitief te laat zal zijn om nog een kind te krijgen. In de therapie moeten we in zulke gevallen allereerst uitzoeken op wat voor manier die sterke kinderwens zich verhoudt tot het verlangen naar de relatie met een man. Het gaat om twee verschillende wensen. Soms is de kinderwens zo sterk dat die geheel los staat van de wens om een relatie met een man aan te gaan.'

Een sterke kinderwens kan ook op een andere manier vervuld worden. Toch moet je daarmee oppassen, vindt de therapeute. 'Er wordt tegenwoordig wel heel gemakkelijk gezegd: als je zo graag een kind wilt, dan zoek je toch een donor. Maar niet iedereen wil dat. Ik vind het van belang dat cliënten hun eigen wensen serieus leren nemen. Sommige vrouwen willen graag een man én een kind - dat is een legitieme wens. Daar ga je aan voorbij als je over een donor begint.'

Het formuleren en vervolgens serieus nemen van je eigen wensen is een van de belangrijkste doelstellingen van de therapie. 'Deze therapie is er niet op gericht dat cliënten zo snel mogelijk een partner vinden, maar dat ze een beter inzicht krijgen in oude patronen, in wat ze graag willen en hoe ze met die wensen om kunnen gaan. De therapie heeft soms effect in die zin dat de cliënt een gelukkige relatie aangaat. Maar het gebeurt ook dat iemand er door de therapie achterkomt, dat ze voor een heel andere leefvorm wil kiezen. Er zijn zoveel mogelijkheden om je leven in te richten. Het gaat erom dat mensen leren daarin hun eigen weg te vinden.'n

Vreemdgaan is verboden ?

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:30:39 GMT

Uitgave: 07 - jaar : 2001 Pagina: 014
Uitgave: 07 - jaar : 2001
Pagina: 014

Vreemdgaan is verboden

Op de relatiemarkt suggereert het grote aantal verbroken verbintenissen een erosie van het begrip 'trouw'. Autonomie en zelfontplooiing lijken haaks te staan op fundamentele menselijke waarden als verbondenheid en duurzaamheid. Het wordt tijd voor een nieuwe definitie van trouw.
Op de dag dat haar dochter afstudeerde, trok Elisabeth de deur van haar woning voorgoed achter zich dicht. Na 23 jaar huwelijk koos ze haar eigen weg. Het was genoeg geweest. Waar ze zou gaan wonen of werken, wist ze niet, maar één ding was zeker: vanaf nu zou het allemaal anders worden. 'Ik voelde me meer moeder dan echtgenote', zegt ze, 'maar eigenlijk wist ik niet wie ik was of wat ik wilde. Ik had een man, twee kinderen, een huis en een hond. Ik leefde op de automatische piloot.' De foto's uit die tijd tonen een knappe, tengere vrouw. 'Kijk mam, je wou wel lachen, maar het lukte niet', zegt haar zoon. 'Ik was trouw', zegt Elisabeth. 'Trouw aan mijn man, trouw aan gedane beloftes. Maar als je me vraagt of ik gelukkig was, is het antwoord nee.'

Trouw is een abstract en subjectief begrip: het heeft geen eenduidige betekenis en staat nooit op zichzelf. Je kunt trouw zijn aan je partner, aan je vaderland en je baan, maar ook trouw aan je principes en trouw aan jezelf. Voor de een betekent trouw 'respect voor elkaars vrijheid', voor de ander is het synoniem aan 'niet vreemdgaan', en weer een ander vat trouw op als 'alles samen delen'. Maar hoe je het ook beschouwt, trouw drukt een fundamentele menselijke waarde uit: verbondenheid. Het zegt iets over de mate waarin je je betrokken voelt en het geeft bovendien duurzaamheid aan. Trouw ben je nooit een ogenblikje of een halfuurtje. Trouw duurt langer, al is het de vraag of het een leven lang moet duren.

In de loop der tijd zijn de opvattingen over trouw veranderd. Was het voor onze ouders en grootouders nog vanzelfsprekend dat het huwelijk een levenslange verbintenis was, tegenwoordig ligt dat minder voor de hand. Het huwelijk of een vaste relatie verplicht tot trouw, vinden vrijwel alle ondervraagden uit het onderzoek van Psychologie Magazine (zie kader), maar volgens iets meer dan de helft hoeft dat niet een verbintenis voor het leven te zijn. Dat is het trouwens ook niet meer, getuige het grote aantal verbroken verbintenissen. Elk jaar beëindigen zeventigduizend paren hun relatie. Na een sterke stijging begin jaren zeventig is het aantal echtscheidingen zich aan het stabiliseren tot iets meer dan dertigduizend per jaar. We spreken inmiddels niet meer van levenslange trouw, maar eerder van seriële monogamie.

Opvattingen over overspel

Niet alleen de opvattingen over trouw zijn veranderd, ook over ontrouw zijn we anders gaan denken. In de jaren tachtig keurde iets meer dan de helft van de Nederlanders overspel af. Eind jaren negentig was dat percentage gestegen tot 64. Ook uit ons eigen onderzoek blijkt die negatieve waardering voor vreemdgaan. Driekwart van de ondervraagden vindt een slippertje onacceptabel en dat geldt vooral voor jongeren en ouderen. Degenen die jong waren in de vrije jaren zestig en zeventig denken daar wat ruimer over. Een enkel avontuurtje buiten de deur kan geen kwaad, vindt een groot deel van de 36- tot 55-jarigen. Het moet alleen geen gewoonte worden.

De opvattingen over ontrouw zijn dus langzaamaan strenger geworden en die tendens blijkt door te zetten. Maar hoe vaak komt overspel eigenlijk voor? Uit dna-onderzoek is bekend dat tien procent van de kinderen niet wordt verwekt door moeders vaste partner, maar sociaal-wetenschappelijke onderzoeken zijn minder eenduidig. Ze variëren van 'het valt wel mee', tot 'veel meer dan je denkt'. Overspel blijkt moeilijk te definiëren en doordat het onderwerp gevoelig ligt, wordt er nogal eens gelogen. Bovendien zijn de resultaten moeilijk te vergelijken omdat sommige onderzoekers vragen naar de feiten van het afgelopen jaar en anderen naar ervaringen van een heel leven. Uit het onderzoek Seksualiteit in Nederland uit 1991, van Van Zessen en Sandfort bleek dat gemiddeld vier procent – 6,4 procent van de mannen en 2,8 procent van de vrouwen – het afgelopen jaar seks met een ander dan zijn vaste partner had gehad.

Een grootschalig Amerikaans onderzoek uit 1993 laat andere cijfers zien: volgens de onderzoekers zou een op de vier getrouwde mannen en vrouwen seksueel contact met een derde hebben gehad. Uit een recenter Amerikaans onderzoek blijkt dat 38 procent van de getrouwde mannen en 12 procent van de getrouwde vrouwen tijdens hun huwelijk ooit een seksuele relatie met een derde heeft gehad. En de Zwitserse psychologe Julia Onken concludeert in haar boek Vreemdgangers (1998) dat tweederde van alle mannen en vrouwen wel eens vreemdgaat.

Overspel is niet te kwantificeren, zo moeten we wel concluderen. Het gebeurt, maar hoe vaak precies weet niemand. Alle onderzoekers zijn het er wel over eens dat mannen meer vreemdgaan dan vrouwen, maar Julia Onken wijst erop dat vrouwen bezig zijn aan een inhaalslag: nu ze steeds meer buitenshuis werken, hebben ze meer kans om mannen te ontmoeten.

Dat gold ook voor Elisabeth. Toen ze na haar scheiding een baan vond, leerde ze daar Alexander kennen. In het callcenter viel hij op, al was het alleen maar omdat hij een van de zeven mannen was tussen zestig vrouwen. Hoewel ze hem aardig en aantrekkelijk vond, zag Elisabeth hem aanvankelijk niet als een potentiële partner, hij was immers 22 jaar jonger dan zij en had de leeftijd van haar zoon. Bovendien was hij gebonden, hij woonde samen met zijn vriendin. Alexander dacht daar anders over. 'Ik vond haar uitzonderlijk', zegt hij. 'Vanaf het begin was het duidelijk dat we bij elkaar hoorden; één blik tussen ons was meestal voldoende.'

De twee raakten bevriend en ondanks het grote leeftijdsverschil en het feit dat Alexander een vriendin had, begonnen ze een verhouding. Een geheime relatie weliswaar, want pas na een jaar verbrak Alexander de relatie met zijn vriendin.

Voor Elisabeth ging er een nieuwe wereld open. Het begrip 'trouw' kreeg een andere inhoud voor haar. Trouw betekende niet meer aanpassing aan anderen, maar kiezen voor het beste voor zichzelf, hoe moeilijk dat soms ook was. Zoals ze vroeger tegemoet was gekomen aan de verwachtingen van anderen, zo moest ze nu vechten tegen de vooroordelen van haar omgeving. Ze ontdekte dat je een relatie kunt hebben waarin je je werkelijk verbonden voelt, waarin je op dezelfde golflengte leeft en dat je tegelijkertijd zelf kunt kiezen wat je daarmee doet. 'Het was geen slechte start', zegt ze nu, zeven jaar later. Het was het begin van de worsteling tussen verbondenheid en autonomie.

Zelfontplooiing en verbondenheid

In een samenleving waarin de autonomie van het individu hoog staat aangeschreven en waarin de roep om zelfontplooiing en zelfverwerkelijking sterker is dan ooit, komt de menselijke behoefte aan verbondenheid en duurzaamheid in een nieuw daglicht te staan. Botsen die verschillende waarden niet met elkaar? Kun je autonoom en onafhankelijk zijn en tegelijkertijd trouw en betrokken? De Amerikaanse hoogleraar sociologie Richard Sennett signaleert in De flexibele mens het verval van fundamentele waarden als duurzaamheid en betrokkenheid, doelgerichtheid en vastberadenheid. De moderne economie stelt hoge eisen aan de werkende mens, legt de nadruk op korstondige vormen van loyaliteit en betrokkenheid en dwingt werknemers om steeds van baan en woonplaats te veranderen. Die veelgeprezen flexibiliteit heeft volgens hem een verwoestende uitwerking op het karakter van individuen.'Karakter komt tot uiting door wederzijdse betrokkenheid en trouw, of door het nastreven van doelen op lange termijn, of door uitgestelde bevrediging omwille van een toekomstig einddoel.'

Sennett vraagt zich af hoe we kunnen beslissen wat van blijvende waarde is in onszelf in een samenleving die ongeduldig is, die zich alleen richt op het moment. 'Hoe kan men doeleinden op lange termijn nastreven in een economie die het alleen om de korte termijn gaat? Hoe kan men wederzijdse trouw en betrokkenheid bewaren in instellingen die voortdurend uiteenvallen of opnieuw in elkaar worden gezet?'

Het is evident dat de cultuurpessimistische visie van Richard Sennett vooral wordt gevoed door de situatie op de Amerikaanse arbeidsmarkt, waar het normaal is dat werknemers keer op keer verhuizen voor hun baan. In Nederland is het zover niet. Sterker nog, er is een tegenbeweging te signaleren: in de keuze tussen privé en werk claimt een steeds groter gedeelte van de hoogopgeleide tweeverdieners meer ruimte voor het leven naast het werk. Zo signaleerde het Amsterdamse bureau Motivaction in mei van dit jaar een aantal opmerkelijke trends die duiden op een mentaliteitsverandering. Er is sprake van een afnemende identificatie met werk, een nostalgie naar huiselijkheid, en een afnemend streven naar economische status.

De bedreigende werking die uitgaat van de bloeiende economie valt in ons land dus wel mee. Maar stel dat Richard Sennett gelijk zou hebben. In dat geval is er weinig voorstellingsvermogen voor nodig om zijn visie te extrapoleren van arbeidsmarkt naar relatiemarkt. Als drie op de tien huwelijken stranden, en als een derde of vierde vaste relatie beslist geen uitzondering meer is, dan zou dat het verval inluiden van duurzaamheid en verbondenheid in relaties. Analoog aan zijn redenering zou ons begrip van trouw eroderen.

Het is echter te simpel om trouw in een relatie op te vatten als uitsluitend trouw aan een ander, aan je partner. En de zoektocht naar een nieuwe invulling van menselijke waarden is geen hedonisme of puur eigenbelang. Zelfontplooiing en betrokkenheid op de ander kunnen heel goed samen gaan. Het is alleen een complexere relatievorm dan we gewend zijn en vereist een preciezere afstemming, een voortdurend peilen van je eigen behoeften en die van de ander. Dat kan dus ook trouw aan meerdere partners betekenen. Zo schrijft een vrouw in het Volkskrant Magazine van 19 mei jongstleden: 'Ik heb twee vaste partners en een roulerende derde. Binnen elk van deze relaties heeft de liefde een ander gezicht. We zijn trouw aan elkaar, leven mee met elkaars avonturen, zijn open en eerlijk en houden ons aan de afspraken.'

Verbondenheid en autonomie zijn de pijlers van een goede relatie, vinden Elisabeth en Alexander. Toen ze twee jaar samenwoonden, besloten ze om weer apart te gaan wonen. Niet omdat ze hun relatie wilden beëindigen, maar omdat ze merkten dat ze te veel rekening hielden met elkaar, waardoor ze te weinig toekwamen aan hun eigen behoeften. 'Het gaat om het evenwicht tussen trouw aan de ander en trouw aan jezelf', zegt Elisabeth. 'Ik ben niet alleen een stel, ik ben ook mijzelf. En nu ik beter weet wie ik zelf ben en wat ik wil, kan ik ook beter trouw zijn aan de ander.' Hun relatie bloeit in de wetenschap dat ze elkaars vrijheid respecteren. Er geldt slechts één beperking. Vreemdgaan is verboden. n

• Verder lezen:http://www.nd.edu/~rbarger/kohlberg.htmlTjeerd Olthof en Daan Brugman, Het ontstaan van moreel besef, Lisse: Swets en Zeitlinger

Echte liefde, saaie seks ?

gerardgielen — Thu, 08 Nov 2007 10:29:27 GMT

Psychologie Magazine

Uitgave: 03 - jaar : 2007 Pagina: 026_1

Echte liefde, saaie seks?
Tekst: Pieternel Dijkstra Beeld: Carolyn Ridsdale
Hoe meer je samen deelt, hoe veiliger de relatie en hoe saaier de seks, stelt seksuologe Esther Perel. Er is een oplossing – maar die vereist moed.
Verliefdheid en passie zijn doorgaans geen lang leven beschoren. Binnen twee jaar na de eerste kus slinkt het vuur van de hartstocht doorgaans tot niveau waakvlam. Het opgewonden gevoel maakt plaats voor wederzijds respect, kameraadschap, liefde en geborgenheid. Hoe mooi die gevoelens ook zijn, vaak lijdt het seksleven daaronder. Het vrijen wordt een sleur of gebeurt simpelweg weinig meer. Dat is wat de Belgische psychotherapeute Esther Perel ‘een ontwikkeling van avontuur tot gevangenschap’ noemt. In haar boek Erotische intelligentie, dat eind vorig jaar verscheen, beschrijft ze hoe mensen gevangen raken in een relatie die heel geborgen en liefdevol is, maar weinig seksuele bevrediging meer geeft.

Niet praten, vrijen!

Vaak wordt gedacht dat een ingedut seksleven wordt veroorzaakt door een gebrek aan emotionele intimiteit. Er wordt te weinig met elkaar gepraat of partners leven langs elkaar heen. Bij veel mensen verhoogt een gevoel van onderlinge verbondenheid inderdaad de erotische prikkel. Doordat partners zich veilig en geborgen voelen, durven ze zich op seksueel gebied te laten gaan.

Maar het omgekeerde kan ook, aldus Perel. In haar drukke praktijk in New York ziet Perel geregeld stellen die veel van elkaar houden en verder een goede relatie hebben. Ze knuffelen veel, zijn attent voor elkaar en bespreken bijna alles met elkaar. Ze hebben alleen geen zin meer in seks.

In deze gevallen is het juist een te grote emotionele intimiteit die het probleem vormt. Wordt het té vertrouwd in een relatie, dan voelt dat weliswaar heel geborgen, maar is er weinig spanning en opwinding meer. Perel noemt dit de paradox van de intimiteit en de seks. Een paradox die het gevolg is van het complexe samenspel van twee menselijke behoeftes: enerzijds verlangen mensen naar geborgenheid en zekerheid, anderzijds hebben ze behoefte aan nieuwigheid en verandering. Relaties weerspiegelen deze dynamiek.

Volgens Perel gaat het er dan ook niet zozeer om om een probleem op te lossen – de verminderde passie – maar om een paradox te leren hanteren. De kunst is om de juiste balans te vinden tussen liefde en hartstocht: je veilig voelen en toch seksuele opwinding ervaren. Wil je meer passie en spanning tussen de lakens, dan is het recept simpel: je moet meer onzekerheid en onbekendheid toelaten in de relatie. Dat betekent balanceren op het randje van het onveilige, en een evenwicht vinden tussen te veel en te weinig risico’s, te veel en te weinig veiligheid.

Perverse fantasie

Er valt van alles te verzinnen om meer risico in de relatie te brengen. U kunt een tijdje apart gaan slapen of alleen een weekendje weggaan, zodat het samenzijn weer speciaal wordt. U kunt samen iets spannends gaan doen: uit onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Arthur Aron blijkt namelijk dat een simpel ritje in de achtbaan samen al leidt tot een sterkere seksuele aantrekkingskracht. De adrenaline die een opwindende activiteit opwekt, geeft namelijk als prettig bij-effect meer zin in seks.

Als een van de krachtigste instrumenten om vernieuwing en hartstocht in de relatie te brengen noemt Perel de erotische fantasie. Erotische fantasieën vormen een plattegrond van onze diepste verlangens: ze geven precies aan waar we seksuele opwinding kunnen vinden. Komt het er echter op aan, dan vinden veel mensen het moeilijk om hun seksuele fantasieën onder ogen te zien. Seksuele fantasieën draaien namelijk vaak om zaken die door de maatschappij als verwerpelijk worden gezien, zoals agressie, wraak, machtsspelletjes, egoïsme, onderwerping en overspel. Angst en schaamte (‘Dat doet een geëmancipeerde vrouw toch niet!’, ‘Zo kan ik mijn vrouw toch niet behandelen!’) zorgen ervoor dat mensen hun fantasieën – en daarmee een deel van hun seksuele opwinding – onderdrukken. Met hun partner praten over hun fantasieën vinden mensen vaak nog moeilijker. De partner kan die wensen pervers vinden of abnormaal, en je riskeert vernedering en afwijzing.

Desondanks pleit Perel ervoor om erotische fantasieën te exploreren en ze te volgen. Of u daarover wilt praten met uw partner, is een persoonlijke keus – en bovendien niet altijd nodig. Belangrijker dan praten over seksuele fantasieën is namelijk dat u er iets mee doet. Als ú zich anders opstelt binnen uw relatie, en in bed bijvoorbeeld dominanter wordt, lokt dit vanzelf een reactie uit bij uw partner.

Als voorbeeld vertelt Perel het verhaal van een docente die lesgeeft aan de universiteit en zich sterk aangetrokken voelt tot een van haar studenten. Zonder fysiek vreemd te gaan, heeft de docente tijdens het jaar dat die jongen in haar klas zit betere seks met haar man dan ooit. Haar man vraagt op een gegeven moment zelfs of ze een affaire heeft, omdat ze in bed opeens dingen doet die ze vroeger nooit wilde. Haar antwoord: ‘Ik geef les aan jonge studenten die me hongerig maken, maar ik kom het liefst thuis eten.’ De vrouw licht nét genoeg op van de sluier om haar man gerust te stellen. Ze leeft haar lust uit op haar partner, zonder haar fantasie helemaal te onthullen.

Overspelige verlangens

Perel pleit er ook voor om de ‘derde’ binnen de relatie te halen. Volgens Perel is monogamie namelijk als een dijk waarin een jongetje met zijn vinger een vloedgolf van ongebreidelde losbandigheid tegen probeert te houden. Overspelige verlangens zijn wel even in te dammen, stelt ze, maar nooit lang. U kunt daarom maar beter accepteren dat uw partner een eigen seksualiteit heeft en ook naar een ander kan verlangen.

Ga er dus maar van uit dat uw vrouw regelmatig met de postbode flirt, of zich bij elk consult afvraagt hoe goed de huisarts in bed is. Of dat uw vriend – in het echt of in gedachten – die aantrekkelijke collega de kleren van het lijf scheurt en hartstochtelijk met haar op het bureau ligt te vrijen. Doet u alsof dat niet zo is, dan vergroot u juist de kans dat uw partner in het geniep met een ander gaat vrijen: hij of zij zoekt de ruimte voor de eigen seksualiteit dan niet ín de relatie maar daarbuiten.

Het idee dat uw partner opgewonden raakt van een ander versterkt bovendien de onzekerheid in uw relatie. Het is immers geen vanzelfsprekendheid dat uw partner voor u kiest; u moet wél uw best blijven doen.

De derde binnen uw relatie halen betekent niet per se dat u moet instemmen met lichamelijk overspel van uw partner. Een open huwelijk is een recept dat voor bijna niemand werkt. U kunt ook samen naar porno kijken, afspreken dat u met anderen mag flirten als u daar zin in heeft, of samen fantaseren over een triootje. Is dat u te heftig, dan helpt het ook al om een andere mentale houding aan te nemen ten opzichte van overspel. Vraag u af hoe erg het nu werkelijk is als uw partner over een ander fantaseert. En reageer niet jaloers als uw partner eens naar een ander kijkt – hoe verdorven is dat nu werkelijk?

Angsttolerantie

Terecht merkt Perel op dat het idee dat hun partner zich aangetrokken voelt tot een ander voor veel mensen een stap te ver is. De veiligheid van veel mensen berust niet alleen op wat hun partner doet, maar ook op wat hij of zij denkt en voelt. Gevoelens voor en seksuele fantasieën over een ander zijn een teken van vrijheid en afzonderlijkheid, en dat kan de partner bang en jaloers maken.

Om erotische fantasieën te exploreren en de derde uit te nodigen in uw relatie, heeft u dan ook iets nodig dat seksuoloog Harry van de Wiel in zijn boek Het grote genieten ‘angsttolerantie’ noemt. Wilt u meer passie en spanning in uw seksuele relatie, dan zult u angst en onzekerheid moeten leren tolereren.

Voor al die mensen wier angsttolerantie (nog) te laag is voor bovengenoemde strategieën, geeft Perel een uiterst eenvoudige techniek die het dodelijke gevoel van vanzelfsprekendheid ondermijnt. Besef simpelweg dat zekerheid een illusie is: uw partner kan vandaag nog verongelukken, ziek worden of u verlaten. Misschien is dit wel de laatste dag dat u samen bent en de laatste kans om met elkaar te vrijen. Dat idee maakt seks met uw partner meteen een stuk interessanter.n